Had Ellen Jens kinderen? Daarover is publiekelijk niets betrouwbaars bekend. Wikipedia, de VPRO en Beeld en Geluid zwijgen erover, en dat betekent dat niemand het met zekerheid kan zeggen. Wie iets anders beweert, doet dat zonder onderbouwing. Laten we het houden bij wat we wel weten, en dat is genoeg voor een mooi portret.
De rechtenstudent die de tv koos
Ellen Jens werd op 6 oktober 1940 geboren in Wassenaar. Ze koos aanvankelijk voor een rechtenstudie in Leiden, een keuze die niet meteen verraadt waar haar leven heen zou gaan. Eind jaren zestig maakte ze de overstap naar de televisie, en niet naar de minste omroep. Bij de VPRO vond ze de plek waar haar eigenzinnigheid tot bloei kwam.
Ze werd regisseur en producent, en groeide uit tot iemand die vaak een legende van de Nederlandse televisie werd genoemd. Niet omdat ze zelf in beeld verscheen, maar juist omdat ze dat niet deed. Haar kracht lag in het bewaken van de inhoud.
Regisseur van de inhoud
Die term, regisseur van de inhoud, past goed bij haar. Jens lette op wat een programma probeerde te zeggen. Ze had oog voor toon, ritme en betekenis. Collega’s konden op haar bouwen als het ging om de vraag of iets klopte, of het overkwam zoals het bedoeld was. Die rol is minder zichtbaar dan die van een presentator, maar minstens zo bepalend voor het eindresultaat.
Ze werkte aan uiteenlopende programma’s. Aan de ene kant het absurdisme van Fred Haché, Barend Servet en Jiskefet. Aan de andere kant de beschouwende toon van Hier is Adriaan van Dis, De Plantage en VPRO Boeken. Dat spectrum laat zien hoe breed ze inzetbaar was.
Mensen om haar heen
In haar werkzame leven kwam Ellen Jens veel bijzondere makers tegen. Met Wim T. Schippers werkte ze langdurig samen, en met hem had ze in de jaren zeventig en tachtig ook een relatie. Begin jaren zeventig had ze kort een relatie met schrijver Hugo Claus. Met Adriaan van Dis deelde ze een hechte band, wat je merkt aan de kwaliteit van de programma’s die uit die samenwerking voortkwamen.
Deze verhoudingen tekenen iemand die midden in het culturele leven stond, omringd door schrijvers en kunstenaars. Maar ook hier geldt: dit gaat over haar werk en haar relaties, niet over een gezin. Over dat laatste is niets gedocumenteerd.
Een leven dat blijft
Ellen Jens stierf op 17 november 2023 in Amsterdam, 83 jaar oud. Ze liet een oeuvre na dat generaties televisiekijkers heeft geraakt, gevormd in ruim vijftig jaar bij de VPRO. Wie was Ellen Jens? Een vakvrouw die de inhoud beschermde, een stille kracht achter grote programma’s, en iemand die haar privéleven voor zichzelf hield. Dat laatste verdient respect, ook nu ze er niet meer is.