Het korte antwoord is nee. Wie zich afvraagt of Maarten van Rossem de zoon van een diplomaat was, komt bedrogen uit. Zijn vader werkte niet op ambassades en zat niet aan onderhandeltafels. Hij bestudeerde insecten. Gerard van Rossem was entomoloog, een wetenschapper die zich richtte op de wereld van de kleine beestjes, en dan vooral op sluipwespen.
De koppeling tussen Maarten van Rossem, diplomaat en zoon van duikt hier en daar online op, maar hij houdt bij nader inzien geen stand. Er is geen enkele betrouwbare bron die zegt dat vader Van Rossem een diplomatieke loopbaan had. De feiten wijzen een andere kant op.
Wie was Gerard van Rossem?
Gerard van Rossem werd in 1919 in Delft geboren en overleed in 1990. Hij maakte naam als insectenkundige met een specialisatie in sluipwespen, een groep die voor leken onopvallend is maar voor de land- en tuinbouw grote betekenis heeft. Sluipwespen leggen hun eitjes in of op andere insecten en helpen zo plagen op natuurlijke wijze in toom te houden. Voor iemand die zich met plantenziekten en gewasbescherming bezighield, was dat een uiterst relevant onderzoeksgebied.
Tot zijn pensioen in 1983 gaf Gerard leiding aan de entomologische afdeling van de Plantenziektenkundige Dienst in Wageningen. Dat is een heel andere loopbaan dan die van een diplomaat. Waar een diplomaat landen vertegenwoordigt en over verdragen praat, boog Gerard zich over determinaties, collecties en de vraag welke soort welk gewas bedreigde. Wageningen, met zijn sterke traditie in landbouwwetenschap, was voor zo iemand de logische plek.
En de diplomaat-claim?
Die berust nergens op. Er is geen betrouwbare bron die vader Van Rossem in verband brengt met de diplomatie, en de bewering is vrijwel zeker verzonnen. Meer valt er over dat woord niet te zeggen.
Dat is geen verlies, want het echte verhaal is minstens zo interessant. Een gezin met een wetenschapper aan het hoofd, in een universiteitsstad, met drie kinderen die later alle drie hun sporen zouden verdienen in de geschiedschrijving, architectuurgeschiedenis en kunstgeschiedenis. Daar hoeft niets aan verzonnen te worden.
Het gezin waarin Maarten opgroeide
Maarten van Rossem, geboren op 24 oktober 1943 in Zeist, groeide op in Wageningen. Hij is de oudste van drie kinderen. Zijn broer Vincent, geboren in 1950, werd architectuurhistoricus. Zijn zus Sis, voluit Mary, werd kunsthistorica en overleed in 2022. Het huishouden was uitgesproken seculier, en de sfeer was er een van boeken, kennis en discussie.
Maarten zelf koos voor de geschiedenis, met de Verenigde Staten als specialisme. Zijn kennis van de Amerikaanse politiek en zijn droge manier van formuleren maakten hem tot een bekend gezicht op televisie. Als vaste vraagbaak in De Slimste Mens, als boegbeeld van het tijdschrift Maarten! en via zijn podcasts bereikte hij een breed publiek. Maar de basis voor die belangstelling werd gelegd in een gezin waarin wetenschap vanzelfsprekend was, niet in de kringen van de diplomatie.
Waarom het antwoord ertoe doet
Je zou kunnen denken dat het beroep van iemands vader een detail is. Toch is het de moeite waard om het recht te zetten. Een historicus als Maarten van Rossem heeft zijn leven gewijd aan het onderscheid tussen wat er echt gebeurde en wat mensen graag geloven. Juist bij hem past het slecht om een verzonnen familiegeschiedenis te laten voortbestaan.
Vader Gerard was een man van de wetenschap, geen diplomaat. Hij bracht zijn werkende leven door tussen insecten en collecties, niet tussen protocol en staatsbezoeken. Wie de naam Van Rossem tegenkomt in combinatie met het woord diplomaat, kan die associatie gerust laten vallen. Het klopt niet, en de werkelijkheid staat er los van.
Het antwoord blijft nuchter en helder: de vader van Maarten van Rossem was entomoloog, gespecialiseerd in sluipwespen, en leidde jarenlang de entomologische afdeling van de Plantenziektenkundige Dienst in Wageningen.